erc/metu
INTERNATIONAL CONFERENCE IN ECONOMICS  IV
September 13-16, 2000, Ankara

Günümüzde ve XX. Yüzyıl Başlarında Kısa Vadeli Sermaye Hareketleri: Türkiye Örneği

Ertuğrul Tokdemir (Istanbul Teknik Üniversitesi)
Mehmet Bolak (Galatasaray Üniversitesi)
Öner Günçavdı (Istanbul Teknik Üniversitesi)

Abstract  

Konvertibilitenin varlığı, günümüzde uygulanan kur rejimlerinin kurların oluşumunu piyasaya bırakması, ulusal ve uluslararası alanda bunun beraberinde getirdiği serbetleşme ve nihayet faiz hadleri, gelecekte kurların alacağı olası değerler gibi konulardaki bekleyişler, politik belirsizlikler vb. kısa vadeli sermaye hareketlerinde zaman içinde büyük bir artışa yol açmıştır. Türkiye de on yılı aşkın bir süredir konvertibiliteye geçmiş ve bu dönemde bütçe açıklarını olağan gelirleriyle karşılayamadığı için yabancı tasarrufları yurtiçine çekmek zorunda kalmıştır. Bu şekilde gelen tasarruflar daha ziyade kısa vadeli ve spekülatif nitelikte olup yatırımlara yönelmemiş, tüketimin veya cari harcamaların karşılanması amaçlanıştır. Uluslararası sermaye hareketlerinin büyük bir canlılık kazandığı başka bir dönem de I. Dünya Savaşı öncesindeki dönemdir. Bu sırada dünya ekonomisindeki genişleme, altın sisteminin de kendi içerisinde bazı değişimlere uğrayıp esnekleşmesine yol açmış, para arzında artış olmuş ve sermaye hareketlerini arttırıcı bir sonuç doğurmuştur. Türkiye’de yakın yıllarda konvertibiliteye geçişle başlayan serbestlik ve kısa vadeli sermaye hareketleri artışının, imparatorluğun I. Dünya Savaşı’ndan önceki son çeyrek yüzyılında da benzer şekilde ortaya çıktığını görüyoruz. Tamamen farklı iki döviz kuru rejiminin –dalgalı ve altın sistemine bağlı sabit kur- geçerli olduğu birbirinden oldukça uzak iki ayrı dönemde esas itibariyle tüketim harcamalarını karşılamak üzere baş vurulan bu finansman şeklinin işleyişinde bugün ve temelinde hükümetlerin yüksek faiz politikaları ile kur politikaları yer alırken geçmişte sadece yüksek faiz uygulamaları bulunuyordu. Bu çalışmanın amacı, uluslararası para sistemindeki farklılığı esas alarak yüksek faiz haddi uygulaması ile yurtdışı tasarrufların nasıl ülkeye çekildiğini, kısa vadeli bu sermaye hareketlerinin dünyada ve Türkiye’de eriştiği boyutları, her iki dönemde dünyanın önemli mali merkezlerindeki faiz oranlarını karşılaştırmak suretiyle incelemek ve bu hareketler ile iktisadi istikrar arasındaki ilişkiyi araştırmaktır.

Economic Research Center
Middle East Technical University
06531 Ankara Turkey
Phone: + 90 312 210 3044, 210 2003
Fax: +90 312 210 1244
e-mail: metuerc@metu.edu.tr