erc/metu
INTERNATIONAL CONFERENCE IN ECONOMICS  IV
September 13-16, 2000, Ankara

Türkiye’ de Şekerde İzlenen Politikalarin Tarimina Uyum Sorunlari

Sema Tavil (Trakya Üniversitesi)
Okan Gaytancioğlu (Trakya Üniversitesi)

Abstract  

Önemli bir besin maddesi olmasından ötürü şeker üretimi Türkiye’de devletçe desteklenmektedir. Türkiye’de şeker elde edilen tek bitki şekerpancarı olduğundan destekleme politikaları da bu ürün üzerinde yoğunlaşmaktadır. Türkiye şeker üretimi açısından kendine yeterli bir konumda olmasına rağmen bazı yıllar ithalat yapmasına rağmen 90’lı yılların ikinci yarısından sonra uygulanan dünya fiyatlarının üzerinde bir “fiyat politikası” neticesinde şeker stokları artmıştır. Şeker üretiminin talebe uygun gelişmesini ve istikrarını sağlamak üzere 1998’den beri kotalı üretim ve kademeli fiyat sistemi uygulanmaktadır. Bu sistem ülke şeker talebi doğrultusunda, optimal maliyetle üretim yapabilmek için fabrikaların ihtiyacı olan pancarın üretilmesinin sağlanmasına ve üretimin düşük kaldığı bölgelerde artırılmasına, yüksek kaldığı bölgelerde ise azaltılmasına yöneliktir. Türkiye’ de şeker üretim maliyeti 650 $/ton civarında iken dünya şeker borsalarında 250 $/ton dolayında seyretmektedir. Dünya fiyatlarının düşüklüğü maliyeti daha düşük olan şekerkamışının piyasaya hakim olmasından kaynaklanmaktadır. Ayrıca büyük şeker ihracatçısı ülkeler ihracata sübvansiyon uygulamaktadırlar. Türkiye’ de üretimin tüketimden fazla olması ihracatı zorunlu kılmaktadır. İhraç fiyatının maliyetinin altında olması ve şeker stoklarının fazlalığı nedeniyle sektörde kayıplar yaşanmaktadır. Aday ülke konumunda bulunduğumuz, AB ile Türkiye arasında şeker sektöründe önemli farklılıklar bulunmaktadır. AB ülkelerinde şeker üretimi, ülkelere ayrılan kotalarla belirlenmektedir. AB’nin şeker fiyatları ile dünya fiyatları arasındaki büyük fark, dünya fiyatlarından şeker alınmasını önleyen ithalat kotasından kaynaklanmaktadır. AB dünya şeker ihracatında da önemli bir yere sahiptir. Üretici vergileri, AB’ nin büyük oranda kendi kendini finanse etmesini sağlamaktadır. Ödemeler AB Tarımsal Yönverme ve Garanti Fonu tarafından yapılmaktadır. Bu çalışmada Türkiye’ de şekerde yaşanan bazı sorunların çözülmesi ve yüksek verimliliğin sağlanması açısından Türkiye’ de şekerde uygulanan tarım politikaları ile AB ülkelerinde uygulanan politikalar karşılaştırılarak değerlendirilecektir.

Economic Research Center
Middle East Technical University
06531 Ankara Turkey
Phone: + 90 312 210 3044, 210 2003
Fax: +90 312 210 1244
e-mail: metuerc@metu.edu.tr