erc/metu
INTERNATIONAL CONFERENCE IN ECONOMICS  IV
September 13-16, 2000, Ankara

Türkiye Hanehalkı Tüketim Harcamalarında OLS ve Sıralı Olasılık Modellerinin Kullanımı

Şenay Üçdoğruk (Dokuz Eylül Üniversitesi)
Fahamet Akın (Dokuz Eylül Üniversitesi)

Abstract

Bağımlı değişken nominal veya kategorik ise ilişkileri tahmin etmede, ikili ve çok durumlu logit/probit modellerin kullanımı yaygındır. Bununla beraber bağımlı değişkenin kategorik ayrıca ordinal olduğu durumlarda sıralı(ordered) logit veya probit olasılık tahmin edicileri kullanılmalıdır. Sıralı logit/probit modeller, daha çok ekonomi ve finansal araştırma alanlarında görülmektedir. Ordinal bağımlı değişkenli OLS kullanımı, OLS regresyon varsayımlarının çoğunu ihlal eder. Sıralı kategorik verilere OLS uygulanması nominal veya kategorik bağımlı değişken değerleri arasında veya aralığın dışında anlamsız tahminlere yol açabilir, yanlış örneklem varyanslarına dayalı regresyona bağlı olarak geçersiz hipotezi test etme ile karşılaşılabilir ve uyum iyiliği ölçüsü R² aldatıcı olabilir.

Bu çalışmanın amacı, DİE'nin 1994 yılında yapmış olduğu Hanehalkı Gelir ve Tüketim Harcamaları verilerini kullanarak aylık hanehalkı tüketim harcamalarını belirli aralıklarla küçükten büyüğe doğru sıralamak ve gelir ile demografik değişkenler üzerine OLS kullanımının potansiyel problemlerine dikkati çekmek, geleneksel OLS tahmin edicisi ile karşılaştırmalı olarak sıralı olasılık modellerinin özelliklerini açıklamaktır. Üzerinde çalışılan 9851 hanehalkını Bursa, İstanbul, Ankara, İzmir, Adana olmak üzere gelişmiş iller ve Antalya, Diyarbakır, Erzurum, Gaziantep, Samsun illerini de daha az gelişmiş iller olarak iki gruba ayırıp sıralı olasılık modellerini ve OLS modelini denemek; modeller ve il grupları arasındaki farkları görmeye çalışmaktır.

Economic Research Center
Middle East Technical University
06531 Ankara Turkey
Phone: + 90 312 210 3044, 210 2003
Fax: +90 312 210 1244
e-mail: metuerc@metu.edu.tr