erc/metu
INTERNATIONAL CONFERENCE IN ECONOMICS  IV
September 13-16, 2000, Ankara

Gelişmekte Olan Ülkelerde Özelleştirme Uygulamaları ve Sonuçları

Emel Yurt (Yıldız Tenik Üniveristesi)
Müge Akad (Yıldız Tenik Üniveristesi)
Senem Çakmak (Yıldız Tenik Üniveristesi)

Abstract

Özellestirme uygulamalari, 1960'li yillardan sonra ekonomi gündemine girmis ve 1970'lerde yasanan krizle birlikte liberal görüslerin önem kazanmasi ve devletin ekonomiye müdahalesini esas alan Keynesgil görüsün gözden düsmesi ile ivme kazanmistir. Gelismis ülkelerde özellestirmenin yapilip yapilmamasi tartisma konusu olmaktan cikmakla birlikte, gelismekte olan ülkelerde halen güncelligini korumaktadir. Genel olarak özellestirme programlarinda amaçlar, devlet gelirlerini artirma, ekonomik etkinligi yükseltme, devletin ekonomiye müdahalesini azaltma, sermayeyi tabana yayma, rekabet ortami yaratma ve ulusal sermaye piyasasini gelistirme biçiminde belirtilmektedir. Özellestirme amaçlari saptandiktan sonra, özellestirme yönteminin belirlenmesi ve uygulamasi da önem tasir. Temel olarak özellestirmenin yapilmasi için üç yöntem vardir: Varlik satislari yoluyla (asset sales), pay senedi ihraci yoluyla (share issue), belge yoluyla (voucher) satis. Bir devletin özellestirme yöntemi seçimi ile onun özellestirme programindaki hedefleri arasinda örgünsel (organik) bir bag vardir. Bu bildiride gelismekte olan ülkelerden örnek olarak inceleneceklerin (Arjantin, Brezilya, Meksika ve Sili) özellestirme programlarindaki amaçlari ve bu amaçlari gerçeklestirmek için agirlikli olarak uyguladiklari yöntemler ve alinan sonuçlar açiklanarak degerlendirilecektir. Söz konusu ülkelerin amaçlarina ulasip ulasmadiklari: (1) reel ekonomi (reel GSYIH'daki degisimler, kisi basina reel GSYIH'daki degisimler, yatirimlardaki degisimler, yatirimlarin dagilimi, tasarruflardaki degisimler, tüketici fiyatlarindaki degisimler), (2) dis ekonomik iliskiler (disalimdaki degisimler, dissatimdaki degisimler, cari hesaptaki degisimler, net uluslararasi rezervlerdeki degisimler, dis borçtaki degisimler, toplam dis borç servisindeki degisimler), (3) kamu sektörü finansmani (kamu gelirleri, kamu harcamalari, kamu sektörü borçlanma geregindeki degisimler), (4) sermaye piyasasi (islem hacmindeki degisimler, sirket sayisindaki degisimler, getiri oranlarindaki degisimler) ve (5) emek piyasasi (isçi verimlilik rakamlarindaki degisimler, isgücünün sektörel dagilimindaki degisimler, issizlik oranlarindaki degisimler) açilarindan incelenecek, bulunan degerler özellestirme öncesi degerlerle karsilastirilarak yorumlanacak, özellestirmenin etkileri somut biçimde ortaya konulacaktir.

Economic Research Center
Middle East Technical University
06531 Ankara Turkey
Phone: + 90 312 210 3044, 210 2003
Fax: +90 312 210 1244
e-mail: metuerc@metu.edu.tr