erc/metu
INTERNATIONAL CONFERENCE IN ECONOMICS  IV
September 13-16, 2000, Ankara

Sütçülük Sektöründe Teşvik Primi Uygulamasının Politik Analizi

Sibel Tan (Tarımsal Ekonomi Araştırma Enstitüsü)
Fahri Yavuz (Tarımsal Ekonomi Araştırma Enstitüsü)

Abstract  

Türkiye’de planlı dönemin başlangıcından itibaren entansif süt işletmeciliğinin yaygınlaştırılrak süt ve süt mamülleri üretimini teşvike yönelik çeşitli politikalr uygulanmıştır. Fakat bu politiklar sürekli ve amaçları net olmadığı için, bir kurumsallaşma sağlanamamış, üretim, tüketim ve pazarlama açısından hedeflenen düzeye ulaşılamamıştır. Türkiye’de süt ve süt ürünlerinin gelir esnekliği hala yüsek olup, gelir seviyesi arttıçe bu ürünlerin tüketim miktarının artması beklenmektedir (Koç ve Tan, 2000). Türkiyede’de süt üreticilerine fiyat ve pazar garantisi sağlayan kurumsal yapının ve üretimde kaliteyi teşvik eden bir mekanizmanın olmayışı sektörün ene önemli sorunları arasındadır. Bu durum süt sığırcılığının gelişmesine engel olmakta, üretici fiyat ve pazar garantisi konusunda zayıf ve risli duruma düşmekte, sanyici kaliteli çiğsüt temin edemediğinden işletme maliyetleri yükselmekte ve tüketici ise sağlıklı ve hijyenik sütü yüksek bir fiyatla satın almaktadır. Bu promlemleri çözmek amacıyla kuralan ve bu doğrultuda faaliyet gösteren Türkiye Süt Endüstrisi Kurumu’un (TSEK), 1995 yılında özelleştirilmesiyle süt pazarında üreticiye fiyet ve pazar garantisi sağlayan bir kurumsal boşluğun oluştuğu ileri sürülmektedir.

Süt üretimini artırılması, sütün belli kriterlere sahip modern işletmelere satılması, bu işletmelerde işlenmesi ve dolayısıyla süt ürünleri üretimi ve kalitesinde artış sağlanması amacıyla 1 Mayıs 1987 tarihinden itibaren “Süt Teşvik Primi” ödemsi yapılmaktadır (Topuz, 2000). Bugüne kadar verilen miktarlar, teşvik priminin reel değerinin enflasyondan nedeniyle çok hızlı bir şekilde düşmesi, üretimi ve kaliteyi artırma yönünde fazla etkili olmamıştır.

Bu çalışma 1 Mayıs 1987 tarihinden itibaren uygulanan süt teşvik priminin sütçülük setörüne etkilerini analiz etmektedir.Bunun için, bölgeler arası süt ve süt ürünleri akışımı gösteren Spatial Denge Modeli oluşturularak, değişik seviyelerdeki süt teşvik primi politikası senaryolarının analizi yapılacaktır.Spatial denge modeli ile uzaysal olarak ayrılmış piyasalariçin statik bir denge modeli oluşturulmuştur. İlk defa 1951 yılında ortaya çıkmış olan bu model 1964 yılınd bu çalışmada kullanılacak şekliyle quadratik bir modele dönüştürülmüştür (Samuelson, 1952; Tekehama and Judge, 1964; Yavuz, Schnitkey, Zulauf and Miranda, 1996). Modelde 1998-99 verileri kullanılarak ve modelin çözümü GAMS (Genel Cebirsel Modelleme Sistemi) ile yapılacaktır.

Economic Research Center
Middle East Technical University
06531 Ankara Turkey
Phone: + 90 312 210 3044, 210 2003
Fax: +90 312 210 1244
e-mail: metuerc@metu.edu.tr